191

سیاست خارجی صدور انقلاب در قانون اساسی جمهوری اسلامی پس از انقلاب

2 سال قبل

هم رسانی

برای اولین بار پس از انقلاب 1688 در انگلستان قانون اساسی مورد استفاده قرار گرفت. قانون اساسی نمونه یک قانون مکتوب، کوتاه، کلی و با استحکام است.
بدیهی است بهترین شناسنامه و گویا ترین سند شناسایی هر کشور قانون اساسی آن کشور است که متضمن آرمان ها، ایده آل ها، اهداف و معیارهای ارزشی حاکم بر آن جامعه است. قانون اساسی کشورها که معمولاً در ابتدا و آغاز هر دوره ی سیاسی، اجتماعی و یا حاکمیت های جدید، تنظیم و تدوین می شوند باید مهم ترین و اصلی ترین جایگاه را در نظام اجتماعی کشورها و قوانین و مقررات آنها داشته باشند. از قانون اساسی بیشتر به عنوان میثاقی ملی که به آرمان ها و اهداف نظامی سیاسی در کلیات اشاره دارد یاد می شود.
رسالت جهانی و جهانشمول اسلام از یک سو و ماهیت فراملی انقلاب اسلامی از سوی دیگر، صدور انقلاب را به فراسوی مرزهای سرزمینی ایران اجتناب ناپذیر می سازد. به گونه ای که اشاعه آرمان ها و آموزه های انقلاب اسلامی به سایر کشورها و جوامع به صورت یکی از اهداف فراملی سیاست خارجی جمهوری اسلامی تعریف و تعیین می گردد. اسلام به عنوان ایدئولوژی مشروعیت بخش جمهوری اسلامی، دینی است فرازمانی و فرامکانی، که به همه عصرها و نسل ها تعلق دارد. مخاطب دین خاتم، انسان و نوع بشر است که پیامش باید به گوش همه انسان ها و ملت ها برسد. پس تبیین و ترویج اسلام در قالب دعوت دولت و حکومت اسلامی به صورت مرکز جهان اسلام بر آمده است مکلف و موظف به پیگیری این هدف در عرصه بین الملل است. فراتر از این، ماهیت فراملی انقلاب اسلامی نیز صدور آن را به جوامع و ملت های دیگر ایجاب می کند. انقلاب فراملی بر خلاف انقلاب ملی، دارای آرمان ها و ارزش هایی است که فراتر از مرزهای جغرافیایی ملی می رود و به یک ملت و محدوده سرزمینی ملی تعلق ندارد.
این گونه انقلاب ها خواهان تغییر و تحولات ساختاری و هنجاری در جوامع و کشورهای دیگر هستند. بنابراین، علاوه بر استقرار و تثبیت انقلاب اسلامی در قلمرو سرزمین بر پایه آموزه انقلاب مستمر، هدف راهبردی دیگر تدارک انقلاب های مشابه در جوامع متجانس اسلامی بر مبنای تز «انقلاب مستمر» است. یعنی اشاعه و گسترش ارزش های انقلابی و اسلامی جهت زمینه و بسترسازی برای تغییر و تحول انقلابی در محیط های پیرامونی جمهوری اسلامی و فراتر از آن. از آنجا که قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران بر پایه موازین و ارزش های اسلام و قرآن تهیه شده است و این مرزها در چهارچوب مرزهای یک کشور نمی گنجد، بنابراین قانون اساسی نیز به مسائل جهانی توجه کافی داشته و اهداف نظام را محدود به مرزهای کشور و ملت ایران ننموده است.
در مورد سیاست صدور انقلاب، قانون اساسی جمهوری اسلامی برآمده از انقلاب به گونه ای صریح به آن اشاره دارد. همچنین صدور انقلاب به عنوان یکی از اصول اساسی وارد سیاست خارجی ایران شد. به گونه ای که به طور اصولی در قانون جدید جمهوری اسلامی ایران که در آذر1358 حدود2 ماه پس از تسخیر سفارت آمریکا تصویب شد جا گرفت. در متن اصلاح شده قانون اساسی نیز به این ویژگی توجه شد. با بررسی قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران این نکته آشکار می شود که از 19 اصل در مورد سیاست خارجی، 8 اصل آن به نحوی به صدور انقلاب ارتباط دارد.
قانون اساسی ایران به وضوح متضمن وجه اسلامی سیاست خارجی پویا و مبارزه جویانه ای است که هدف آن اتحاد دنیای اسلام و گسترش حاکمیت الله در روی زمین است. یکی از اهدافی که در قانون اساسی پس از انقلاب بر آن تصریح شده تداوم بخشیدن به انقلاب در داخل و خارج اسست و این هدفی بود که پیش از سایر اهداف انقلابی توجه رسانه های غربی را به خود معطوف کرد و در دل غربیان و سران حکومت های کشورهای اسلامی حراص افکند.
انقلاب ایران از همان بدو امر، شعار «نه شرقی نه غربی، جمهوری اسلامی» را پایه اصلی سیاست خارجی خود قرار داد و بدین ترتیب به نحوه آشکار ابر قدرت های شرق و غرب را نفی کرد. ویژگی های سیاست نه شرقی و نه غربی عبارتند از: 1-استکبار ستیزی؛ 2- جهان سوم گرایی؛ 3- وحدت اسلامی؛ 4- قابلیت تنازعی و ناسازگاری اسلامی نوع شیعی آن با غرب. پس به طور کلی باید مبنای واقعی سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران را مبتنی بر « بی طرفی مثبت» و سیاست نه شرقی- نه غربی دانست. اتخاذ شعارهای یاد شده به این مفهوم بود که ایران برای معرفی الگوی رفتاری خود راهبردی جهانی را مورد توجه قرار داده است که دارای اهداف دوگانه ی فوق باشد. برای نیل به این اهداف، اولویت اصلی ایران در دوران بعد از پیروزی انقلاب اسلامی، کشورهای اسلامی بوده است.
گسترش انقلاب اسلامی یکی از مهم ترین نکاتی است که در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران و در موارد متعدد به آن توجه کافی شده است. چنانکه مفهوم صدور انقلاب به عنوان یکی از مولفه های اصلی سیاست نه شرقی نه غربی در ارتباط با مقوله ی استقلال خواهی و مقابله با رخنه پذیری در مقابل نفوذ قدرت های خارجی معنی می ابد. یعنی صدور انقلاب خود نوعی جهت گیری راهبردی است که تشکیل حکومت های مستقل مبتنی بر ارزش ها و تعالیم دینی در کشورهای اسلامی را هدف می گیرد. جمهوری اسلامی ایران طبق اصول قانون اساسی موظف است از نهضت های آزادی بخش جهان حمایت کند.
به طور خاص فصل دهم قانون اساسی ایران که مشتمل بر چهار اصل از اصل 152 تا 155 می باشد به موضوع سیاست خارجی اختصاص داده شده است. برابر اصل 152، نظام جمهوری اسلامی با توجه به معیارهای مکتب خود نمی تواند نظاره گر اقدامات مظالم مستکبران در دنیا باشد، در نتیجه ظلم ستیزی و حمایت از مستضعفان در قبال مستکبران را از جمله اهداف مهم خود در سیاست خارجی قرار داد. همچنین در قانون اساسی جمهوری اسلامی به مبارزه ی مستمر و پیگیر با تمامی قوا علیه کفر و استکبار تأکید شده است. بنابراین طبیعی است که بر اساس این اصل، حکومت جمهوری اسلامی خود را متعهد به مبارزه ی تمام عیار علیه قدرت های بزرگ در جهان خارج می داند.
در اصل154قانون اساسی ایران نیز حمایت از ملت های محروم و مستضعف بیان شده است. انقلاب اسلامی پس از پیروزی تلاش داشت ارزش های انقلاب خود را به منظور صدور به سایر کشورها ارائه کند، از این رو سیاست صدور انقلاب مطرح شد. از آنجایی که سیاست صدور انقلاب جزء یکی از اهداف سیاست خارجی ایران قرار گرفت. لذا جمهوری اسلامی در سیاست خارجی خود به نظام ارزشی و دستورها و مبانی اسلام توجه خاصی نمود. مشاهده نظرات

هم رسانی

چگونه می‌توانید این مطلب را به دیگران برسانید؟

بالا

مهمترین خبرها

کانال‌های تلگرامی مروّج فساد در ایران همچنان تحت حمایت بی‌بی‌سی فارسی فعالیت می‌کنند.

3 روز قبل