193

نگاهی به شطرنج سوریه پس از آتش بس

2 سال قبل

هم رسانی

با آغاز بحران در سوریه در سال 2012، به سرعت خیره کننده ای آنچه که بهار عرب در دمشق از سوی رسانه¬های عربی و غربی خوانده می شد به سرعت به سمت و سوی پرتگاه جنگ داخلی تمام عیار پیش رفت.
این جنگ داخلی تمام عیار کار به جایی رساند که این روزها صحبت از کشته شدن حدود چهارصد هزار نفر و آوارگی بیش از 11 میلیون نفر از مردم سوریه است. در این بین، ساختار نظام بین الملل و سازمان ملل متحد علی رغم تمامی ادعاهای خود نتوانست بحران در سرزمین شام را مهار کند.
رفتار دوگانه و کند نهادهایی چون سازمان ملل متحد و همراهی محور غربی و ارتجاع عربی – ترکی با تندروهای سلفی و تکفیری امروز سوریه را عملاً به ویرانه ای ناامن بدل کرده است. به قول برخی تحلیل گران جنگ جهانی سوم این روزها در سوریه در جریان است. جنگی که ابعاد هویتی، درون تمدنی و حتی بین تمدنی دارد. نبردها در سوریه این روزها صف بندی ها و جنگ نیابتی را به سطحی آشکار ارتقاء داده است؛ به گونه ای که عوام نیز می توانند آن را به عنوان نبردی نیابتی تشخیص دهند.
اگرچه این روزها با برقراری آتش بس شکننده از 8 اسفند در سوریه شاهد افت تلفات و کشتارها در این کشور هستیم، اما نبردی پنهان تر در شطرنج سیاست بر سر سرنوشت سوریه در گرفته است. در یک سو، اعراب با محوریت عربستان سعودی و حاکمان مغرور ترکیه با کمک اربابان غربی خود اصرار به حاکمیت دیکته خود برای مردم سوریه دارند و از سوی دیگر، ایرانی ها و روس ها بر تعیین سرنوشت ملت سوریه بر اساس راهکارهای سوری سوری اصرار دارند. پیش از توافق میان روس ها و آمریکایی ها و آغاز رسمی آتش‌بس، شورای امنیت سازمان ملل متحد با تصویب قطعنامه شماره 2268 به اتفاق آرا از تمامی طرف‌ها درگیر در سوریه خواسته بود به توافق مسکو - واشنگتن برای برقراری آتش‌بس در سوریه پایبند بمانند.
در فضای میدانی نبردها در سوریه اگرچه به اصطلاح آتش بس پس از 5 سال نبردی تمام عیار و ویران گرا برقرار شده است، اما ظاهراً فتنه انگیزی های نیابتی اسلام گرایان عمل گرا و سکولار حزب عدالت و توسعه ترکیه و رژیم وهابی عربستان سعودی در صحنه ی میدانی ادامه دارد. تجربه جالبی است میدان سوریه در این روزها؛ تجربه ای که اسلام سکولار و اسلام قشری و وهابی را به یکدیگر پیوند می دهد. در خروجی میدانی، ریاض و آنکار تجهیز معارضان و تجدید قوای آنها پس از شکست های دو ماه اخیر در محورهای حلب و لاذقیه را در دستور کار قرار داده اند. سازمان اطلاعات و امنیت ترکیه «میت» به همت دلارهای شیخ نشین های عرب منطقه که این روزها خود به علت جنگ قیمت ها بر علیه ایران در وضعیت خوبی به سر نمی برند، تجهیزات فراوان آمریکایی و غربی را در اختیار داعش، جیش السلام و ده ها گروه تروریستی دیگر قرار داده-اند. در نگاه ریاض و آنکارا بازی شطرنج در شامات و سراسر منطقه بر مبنای بازی با حاصل جمع صفر و باخت – باخت معنا پیدا می کند.
آمریکایی ها نیز که این روزها مورد انتقاد معارضان سکولار و سلفی بشار اسد قرار دارد، بسیار زیرکانه مأموریت پلیس بد را به عادل الجبیر و رجب طیب اردوغان واگذار کرده اند. جان کری و سیاست گذاران کاخ سفید نگران هستند که در تقابل میان محور سنی با محور شیعه در منطقه هرگونه گرایش شدید به سوی یک گروه در نزد گروه دیگر باعث تضعیف اهداف بلند مدت آنها در غرب آسیا و شمال آفریقا شود. اتاق فکرهای کاخ سفید برخلاف عربستان سعودی و ترکیه بازیگران چیره دست تری هست. ایالات متحده آمریکا در ماه های پایانی دولت اوباما با زیرکی به دنبال پیش بردن نیات ضدشیعی خود با ظاهری بی طرفانه و هزینه متحدان سنی خود در منطقه است. در محور سیاسی، معارضان این آتس بس را زمینه ای برای مطرح شدن آنها در قیاس با محور نظامی و فرصتی برای کاهش اختلاف ها و رقابت ها در داخل خود می دانند، چرا که پیش از این بین قطب اخوانی و سلفی معارضان با قطب سکولار اختلاف های شدید وجود داشت. حال باید دید که بازی های سیاسی و فضای میدانی در آینده می تواند به تداوم آتش بس و برگزاری گفتگوهای سیاسی منجر شود و یا اینکه در عمل آتش بس بهانه ای بوده است برای کشتارها و نبردهای بی پایان دیگر و تغییر معادلات. این روزها توپ در زمین معارضان بشار اسد و حامیان منطقه ای و غربی آنها است. مشاهده نظرات

هم رسانی

چگونه می‌توانید این مطلب را به دیگران برسانید؟

بالا

مهمترین خبرها

با انتشار خبری مبنی بر کشف یک جسد مومیایی در اطراف حرم حضرت عبدالعظیم حسنی، شبکه فارسی زبان بی‌بی‌سی به قدری به دنبال تصاحب این جنازه است که گویی سال‌ها دلتنگش بوده است.

18 ساعت قبل