210

بی‌بی‌سی فارسی و مطالعات پسا استعماری

2 سال قبل

هم رسانی

هرگاه ایران با کشورهای همسایه (مانند ترکیه) یا کشورهای قاره آسیا (مثل روسیه یا چین) قرارداد می‌بندد بی‌بی‌سی فارسی آن را تقویت نگاه به شرق دولت ایران می‌نامد آن را ملامت می‌کند چه در زمان دولت محمود احمدی‌نژاد و چه حسن روحانی.

رشته مطالعات پسا استعماری تحت تأثیر گفته‌های کتاب شرق‌شناسی ادوارد سعید گشوده شد. او در این کتاب او تکنیک میشل فوکو در تحلیل گفتمان را برای تولید دانش در مورد خاورمیانه بکار برده است. اصطلاح شرق‌شناسی اشاره به ساختاری منظم از مفاهیم و پیش‌فرض‌ها دارد که برای تولید و تفسیر و ارزیابی دانش درباره مردمان غیر اروپائی بکار می‌رود.

برخلاف مطالعات قبلی که در منطق اقتصادی یا سیاسی استعمار متمرکزشده بود ادوارد سعید توجه خود را به رابطه بین دانش و قدرت معطوف کرد. او با متمایز کردن فرهنگ و کارهای معرفت‌شناختی امپریالیسم، قادر بود این پیش‌فرض ایدئولوژیک مربوط به دانش فارغ از ارزش را تضعیف کند و نشان دهد "شناسایی شرق" بخشی از پروژه تسلط بر شرق است. [i]

مهمترین حکومت غربی پیشگام در تسلط بر شرق در تاریخ معاصر دولت انگلیس است که همواره شرق‌شناسانی را به ایران می‌فرستاد و از دانش آن‌ها برای منافع خود سود می‌جست. یکی از این شرق شناسان "آن کاترین لمتون" بود.

او دختر یکی از اعیان انگلستان به نام جرج لمبتون است که در تاریخ هشتم فوریه 1912. م (نوزدهم بهمن 1290. ش) به‌دنیا آمد. در خلال جنگ جهانی دوم (1318 ــ 1324. ش)، وابسته مطبوعاتی سفارت انگلستان در تهران بود. در سال 1945. م/1324. ش به مرتبه دانشیاری زبان فارسی در دانشکده مطالعات شرقی و آفریقایی دانشگاه لندن ارتقا یافت. هشت سال بعد، کتاب‌های «دستور زبان فارسی» و «مالک و زارع» را منتشر کرد؛ علاوه ‌بر این، کتاب‌های «اصلاحات ارضی در ایران»، «لغات فارسی»، «ایران عصر قاجار» و نیز مقاله‌های «تاریخ قم»، «جهان داری سنجر»، «جامعه اسلامی ایران»، «آیین جهان داری ازنظر ایرانیان»، «تأثیر تمدن غرب بر ایران» و نیز مقاله‌هایی در کتاب «تاریخ اسلام» چاپ کمبریج و رساله «گویش‌های سه‌گانه ایرانی» از دیگر آثار وی هستند.

بینش سیاسی لمبتون در مورد مسائل ایران، یک بینش استعماری است که درواقع میراث تفکر لرد کرزنی محسوب می‌شود. لازم به ذکر است، جرج ناتانیل کرزن در سال 1889. م/ 1268. ش، طی دیداری از ایران، تحلیلی در باب نفت ایران و نقش منطقه خلیج‌فارس ارائه داد که نقش اساسی و مهمی در تحقق رؤیای سلطه دوگانه سیاسی ــ تجاری انگلستان بر این منطقه ایفا کرد. او واقعاً باور داشت که امپراتوری انگلستان، حد اعلای دانش اداره حکومت را که میراث تمدن بشری است، در خود دارد و همین تلقی نادرست او بود که موجب اشتباه وی در برآورد مشرب ایرانیان به هنگام عقد قرارداد 1919 شد. کرزن، به‌عنوان پرنفوذترین مدافع استعمار نو، نسلی از مأموران انگلستان را در منطقه تحت نفوذ فکری خود درآورد که حتی مدت‌ها پس از مرگ وی، عده‌ای مانند لمبتون، به تقلید از این تفکر سیاسی کرزن ادامه دادند.[ii]

این تفکر هنوز هم ادامه دارد و نشانه‌های آن سیاست‌گذاری‌ها در تلویزیون فارسی بی‌بی‌سی قابل‌مشاهده است. نگاهی که بر اساس مرزبندی شرق و غرب نوشته‌شده است و هرگاه ایران با کشورهای همسایه (مانند ترکیه) یا کشورهای منطقه (مثل روسیه یا چین) قرارداد می‌بندد بی‌بی‌سی فارسی آن را تقویت نگاه به شرق دولت ایران می‌نامد آن را ملامت می‌کند چه در زمان دولت محمود احمدی‌نژاد و چه حسن روحانی.


[i] [i] http://plato.stanford.edu/entries/colonialism

 [ii] رضا  زریری 25/02/1385 ماهنامه زمانه - 1385 - شماره 43

 

مشاهده نظرات

هم رسانی

چگونه می‌توانید این مطلب را به دیگران برسانید؟

بالا

مهمترین خبرها

شبکه فارسی زبان بی‌بی‌سی از بازتاب هیچ گونه خبری مربوط به خاندان سلطنتی انگلیس غافل نمی‌شود؛ حتی اگر این خبر بارداری عروس خاندان باشد.

8 ساعت قبل