261

تارهای عنکبوتی بی‌بی‌سی فارسی

یک سال قبل

هم رسانی

   04:56

معمولاً هر وقت یک موضوع اجتماعی در حوزه خشونت و زنان مطرح می‌شود. بی‌بی‌سی فارسی خود را آماده پخش یک مستند تکراری می‌کند.

"و عنکبوت آمد" مستند پرجاذبه‌ای است که مازیار بهاری، فیلم‌ساز فراری و خبرساز در اوایل دهه 80 ساخته است. موضوع آن‌هم در مورد سعید حنایی، قاتلی است که در مشهد سال 1379 نزدیک به 16 زن روسپی را کشته بود.

هفته قبل خبری در خبرگزاری‌ها منتشر شد که مردی همسر و فرزند خود را برای 20 روز زندانی کرده و مورد آزار قرار داده است. این خبر باعث تکرار این مستند شد.

 

مستند "و عنکبوت آمد" با توجه به سوژه آن بسیار قوی و تأثیرگذار است. گفتگو با قاتل، قاضی پرونده، مادر، همسر، برادر، فرزند، همسایه و یک مشاور که ساعت‌ها با قاتل گفتگو کرده بود جزو شاخص‌های مثبت کار است.

اما این مستند حول یک ایده اصلی می‌چرخد. نگاه مذهبی سنتی جامعه ایران بازتولید خشونت می‌کند. تقابل مذهب و قانون، یک اصل قدیمی در مطالعات اجتماعی مدرن است که در این مستند بازتاب خوبی داشت. مازیار بهاری که بعد از یک دهه افکارش بیشتر مشخص شد در این مستند تلاش کرده به‌خوبی نشان دهد که انسان‌های مذهبی همیشه تئوری‌هایی دارند که خشونت خود را در جامعه بروز دهند آن‌هم به‌عنوان یک تکلیف الهی.

 

کارگردان مستند با زیرکی توانسته از دهان افراد خانواده قاتل جملاتی را ضبط کند که آن‌ها به این قتل‌ها افتخار کرده و رضای الهی را در آن جستجو می‌کنند. خانواده‌ای کاملاً مذهبی از طبقه کارگری مشهد. عملاً همه حرف‌های گلچین شده وهن مذهب بود.

مستند آشکارا اذعان می‌کند که مفاهیم دینی، مانند خون شهدا، آرمان‌گرایی مذهبی و جامعه انقلابی افراد را به سمت کنش‌های نابهنجار در جامعه تشویق می‌کند.

درنهایت هم تلاش کرده نشان دهد هم قانون دینی در کشور ناقص است و هم سیاستمداران مذهبی همراه با سعید حنایی هستند و جنایت او را قبول دارند.

 

به نظر می‌رسد این مستند برای مخاطب داخلی ساخته نشده است. چون توضیحاتی درباره جامعه ایران و قوانین کشور ارائه می‌دهد که برای مخاطب داخلی جزو بدیهیات است. تصویر سیاه از جامعه ایران برای جهان در این مستند موج می‌زند.

اما فرم مستند هم حرف‌های زیادی برای گفتن دارد. تنها قاب درست و شکیل مستند هنگام مصاحبه خانم مشاوری است که نظریه مستند را پیش می‌برد. خانم کریمی، بارها با حنایی گفتگو کرده و او را خوب می‌شناسد. هم نور وجود دارد و هم طراحی صحنه انجام‌شده؛ اما در دیگر مصاحبه‌ها دوربین جور دیگری حرکت می‌کند. زاویه بسیار بد، گرفتن تصویر از پایین و چهره‌های ترسناک از قاضی و خانواده قاتل، کلوز آپ های نابهنجار از صورت‌ها بدون نورپردازی و هیچ‌گونه طراحی صحنه. معنای تصاویر کاملاً رو است و مشخص می‌کند که کارگردان دنبال چه چیزی است.

 

بی‌بی‌سی فارسی بارها این مستند را پخش کرده است. این بار البته یک تفاوت داشت و آن اینکه صورت کودکان و نوجوانان داخل مستند که فرزند قاتل و فرزندان مقتولین بودند کاملاً شطرنجی شده بود.

لازم به ذکر است"مازیار بهاری" همان کسی است که سال گذشته فیلم ضد ایرانی گلاب بر اساس خاطرات او ساخته شد. «گلاب» فیلم سینمایی آمریکایی است که جان استورات روزنامه‌نگار مشهور آمریکایی، فیلم‌نامه‌نویسی و کارگردانی آن را بر عهده داشته است. استوارت در این فیلم به نگاه خبرنگاران از زندان‌های ایران پرداخته است.

قسمتی از شگردهای مستند " و عنکبوت آمد" را بشنوید: قسمت اول صحبت‌های قاتل و خانواده‌اش و قسمت دوم تحلیل‌های جهت‌دار مستند از جامعه مذهبی ایران.

 

مشاهده نظرات

هم رسانی

چگونه می‌توانید این مطلب را به دیگران برسانید؟

بالا

مهمترین خبرها

با انتشار خبری مبنی بر کشف یک جسد مومیایی در اطراف حرم حضرت عبدالعظیم حسنی، شبکه فارسی زبان بی‌بی‌سی به قدری به دنبال تصاحب این جنازه است که گویی سال‌ها دلتنگش بوده است.

18 ساعت قبل