322

دشمن کیست؟

8 ماه قبل

هم رسانی

   نگاهی به عملیات روانی بکار رفته در" مستند جنگ برای اسد- لشکر جنگجویان خارجی ایران"

فراغ از آنکه حقیقت حضور رزمندگان افغان در سوریه چه باشد، آنچه تحت عنوان لشکر جنگجویان خارجی ایران پخش شد حامل انبوهی از عملیات روانی بود که در مدت 26 دقیقه پمپاژ می‌شد. در اینجا برخی از عملیات روانی که شامل بار عاطفی کلمات، دوقطبی سازی، تکرارهای تثبیت گر و حذف فاعل است تبیین شده‌اند.

قابل‌ذکر است در این بررسی فقط به بررسی کلمات بکار رفته در متن پرداخته‌شده است و آثار صدا و تصویر بررسی نشده است.

دشمن کیست؟

انتخاب کلمات توصیف‌کننده برای طرف‌های درگیر در جنگ سوریه این‌گونه انتخاب‌شده بود:

در این متن آنچه توسط بی‌بی‌سی بیان‌شده تروریست‌های تکفیری "مخالفان مسلح" خوانده می‌شوند و بشار اسد و کسانی که از او حمایت کرده‌اند "دشمن".

کلمه "هزاران" با مضاف‌الیه‌های مختلف 5 بار درجاهای مختلف متن تکرار شده است. این کلمه زیاد بودن را به ذهن متبادر می‌کند.

بار عاطفی کلمات

کلمات به‌کاررفته باعث ایجاد نوعی فضای احساسی غلیظ می‌شود که باهدف سوق دادن مخاطب به نگرشی خاص طراحی‌شده است.

کلمات دارای بار عاطفی چشمگیر در متن کم نیستند و در جای‌جای متن به چشم می‌خورند:

خانمان‌سوز- آسیب‌پذیر - جرم- رد مرز- زندان - یک‌دفعه - جنگی بی‌رحمانه‌ای - سپر انسانی - حقایق پنهان - پنهان در پس - تکان‌دهنده - بهت و سردرگمی - وحشت‌زده – تاریک - ابعاد تاریک جنگی پنهان - محروم‌ترین مردان منطقه - کارا زار نبرد – دست‌کم – سوگواری – کشته‌شدگان – تلفات – تسکین - بازماندگان داغدار - فرصت‌طلبی - ناراحت‌کننده - پایین‌ترین حقوق - گریه مادران و پدران - سو استفاده - خیلی ناعادلانه - جسد بی‌جان بچه – تنها نصیب – ارزش به خاطر جسم – رؤیا – شاه‌بیت – خیلی جوان – فراری از ناامنی – آسیب‌پذیر – ترغیب – کافی – سرتاسر – مخفیانه – مقدس – سینه‌خیز – باز و بسته کردن اسلحه – بی‌پولی - شرایط سخت - سخت و خیلی هم سخت و مشکل - خرد شدن روحیه – می‌گریزند – جهنم – واقعاً مجبور شدن - فشار آمدن - تشنه گشنه - بیابان - سربریدن – محاصره - تیکه تیکه – ترس – بدبخت

عمده این کلمات بار معنایی منفی دارند و فضایی تاریک ترسیم می‌کنند. نتیجه مستقیم این‌گونه کلمات ایجاد احساس منفی در بیننده است. بیننده احساس بی‌عدالتی می‌کند. بی‌عدالتی که مقصرانش نه داعش و النصره و ... بلکه ایرانی‌ها هستند!

دوقطبی سازی

همچنین در متن ارائه‌شده تلاش برای ایجاد یک تقابل دوقطبی است که دو طرف به کلمات گزینش‌شده‌ای متصل گشته‌اند یک‌دو قطبی بین ایرانی‌ها و افغان‌ها است:

  • جنگی که "نیابتی" نامیده شده است افغان‌ها "نائبان" ایرانی‌ها خوانده می‌شوند
  • دولت ایران "بازیگر" جنگ سوریه است و دولت‌های دیگر "تماشاگر" جنگ سوریه، جنگ سوریه "متعلق" به ایرانی‌هاست ولی "متعلق" به افغان‌ها نیست
  • ایرانی‌ها "فرصت‌طلب"اند و افغان‌ها "آسیب‌پذیر".
  • ایرانی‌ها "غنی" هستند و افغان‌ها "فقیر".
  • ایرانی‌ها بهره‌مند از حداکثر آموزش هستند و افغان‌ها "با کمترین آموزش" وارد جنگ شده‌اند
  • ایرانی‌ها راضی و با اختیار به جنگ آمده اما افغان‌ها "ناراضی" اند و "به‌اجبار" به جنگ آورده شده‌اند.
  • ایرانی‌ها "اهل خاورمیانه" اند و افغانی‌ها "اهل خاورمیانه" نیستند
  • اسیران ایرانی‌ها "مبادله می‌شوند" اما اسیران افغانی "اسیر می‌مانند".
  • ایرانی‌ها بالاترین حقوق رادارند و افغانی‌ها "پائین ترین حقوق".
  • ایرانی‌ها به خاطر ذهنشان به جنگ می‌روند و افغان‌ها به خاطر "جسم" شان
  • ایرانی‌ها فرمانده‌اند و افغان‌ها "پیاده‌نظام" اند
  • ایرانی‌ها تدریجی وارد جنگ می‌شوند و افغان‌ها "یک‌باره" وارد جنگ می‌شوند.
  • ایرانی‌ها پیروز می‌شوند ولی افغان‌ها "مانع پیشروی" می‌شوند و جلوی حملات مخالفان "ایستادگی" می‌کنند
  • ایرانی‌ها با داشتن وطن به جنگ می‌روند و افغان‌ها "بدون داشتن وطن" به جنگ می‌روند

تکرارهای تثبیت گر

برخی دیدگاه‌ها مثلاً تبعیض رزمندگان افغان و ایران درصحنه جنگ سوریه، این‌گونه طبق زمان‌بندی داخل پرانتز تکرار می‌شوند:

1-         جنگجویان افغان به خط مقدم جبهه‌های نبرد گسیل می‌شوند (01:07) نیروهای افغان با حداقل آموزش نظامی یک‌دفعه وارد نبرد در چنین جنگی بی‌رحمانه‌ای می‌شوند در حقیقت آن‌ها سپر انسانی‌اند (01:17)

2- تیپ فاطمیون کلاً زیر تحت فرماندهان سپاه هستند در سوریه آنجا افغانی‌ها پیاده‌نظام هستند فرمانده کلاً ایرانی است فرمانده سپاه پاسداران ایرانی‌ها خودشان دسته‌های جنگی زیاد نمی‌باشند (10:37) ... امیر می‌گوید دوره آموزش نظامی در تیپ فاطمیون هم کوتاه بوده هم مخفیانه (11:07)

3-         او جنگ را جهنمی توصیف می‌کند که جان نیروهای افغان کمترین ارزش را دارد درست مثل سپری انسانی (18:10)

4-         تو که رفتی جنگ ارزش برات قائل بودند ازت حمایت می‌کردند؟ نه (22:00)

5-         همان اسرایی که در ابتدای فیلم دیدیم 4 جنگجوی افغانی که بیش از یک سال پیش در درعا به اسارت گروه‌های مخالف درامدند به گفته مخالفان مسلح سپاه پاسداران ایران اما به پیشنهاد تبادل اسرا پاسخ مثبت نمی‌دهد آن‌ها در اسارت می‌مانند هرچند دست‌کم زنده‌اند (23:12)

6-         مهم نیست اگر افغان‌ها پیروز نشوند مهم این است که جلوی حملات گروه‌های مخالفان بایستند و مانع از پیشروی آن‌ها شوند در چنین نبردی یک نیروی افغان تنها به خاطر جسمش ارزش دارد (25:04)

یکی از فن‌های رسانه‌ها این است در برخی از گزاره‌هایی که ارائه می‌دهند فاعل را حذف می‌کنند و جملات را به فعل‌های مجهول به کار می‌برند. هدف از این کار پنهان کردن نقش منفی فاعل است که نوعی حمایت رسانه‌ای به‌حساب میاید.

حذف فاعل

در آنچه تحت عنوان "لشکر جنگجویان خارجی ایران" پخش شد حدود 25 جمله وجود داشت که در آن فعل‌های مجهول به‌کاررفته بودند. بررسی اینکه بار معنایی این جملات چیست و چه کسی فاعل این جملات است می‌تواند جالب‌توجه باشد.

برخی از این جملات مجهول شده بدین شرح‌اند:

  • جنگ خانمان‌سوز سوریه در حالی وارد 5 امین سال خود شده
  • با ورود بازیگران بین‌المللی به جنگی نیابتی تبدیل‌شده
  • جبهه‌های جنگ چنان در سرتاسر سوریه گسترده شده بود
  • در جملات بالا یکی از فاعل‌های بسیار مؤثر کشورهای غربی بوده‌اند و کشورهایی مثل اسرائیل و عربستان اما پنهان‌شده‌اند.
  • جنگجویان افغان به خط مقدم جبهه‌های نبرد گسیل می‌شوند
  • گفته می‌شود ایران سپاهی متشکل حدود ده هزار نیروی خارجی جذب و سازمان‌دهی کرده
  • کشته‌شدگان افغانی که گفته می‌شود داوطلبانه به جنگ سوریه اعزام می‌شوند
  • در سایت‌های اینترنتی ویدئوهای زیادی از نیروهای افغان در جنگ سوریه منتشرشده است
  • شب گوشی‌هایمان را جمع کردند صبح اش هم شروع به آموزش کردند
  • بعد آن‌ها را به فرودگاه می‌برند با اتوبوس‌هایی که پرده‌هایش بسته است
  • دیگِ مدرسه قبولش نمی‌کردند
  • خودم هر آن ممکن بود از کوچه‌پس‌کوچه خیابان بگیرند و راهی مرز افغانستان کنند
  • او را به‌زور به جنگ فرستاده‌اند
  • ما را به‌زور بردند تو جنگ
  • تو که رفتی جنگ ارزش برات قائل بودند ازت حمایت می‌کردند
  • ازشون سو استفاده‌شده

در تمام جملات بالا فاعل پنهان‌شده نهادهای مختلفی از اداره اتباع خارجی تا آموزش و پروش تا سپاه قدس و دولت ایران است اما هدف از حذف فاعل، پنهان کردن تکثر نهادهای حاکمیتی و کلاً همه را به‌صورت یکپارچه جلوه دادن است. یکپارچه‌ای به نام حکومت ایران.

  • کوهی از جلیقه‌های نجات یکجا رهاشده‌اند
  • پناه جویان را از سواحل لزبوس به اینجا منتقل می‌کنند
  • پایگاه نظامی سابق که حالا به مرکز نام‌نویسی از پناه جویان تبدیل‌شده
  • کشتی‌ها آماده حرکت می‌شوند
  • ببینیم ما را قبول می‌کنند یا نه

در جملات با فاعل کشورهای اروپایی هستند که خدمات انگلیس در میان آن‌ها به پناه‌جویان نزدیک صفر است ولی با مجهول کردن فاعل‌ها و یکپارچه نشان دادن کل کشورهای اروپایی تلاش می‌شود خدمات آن‌ها بانام اروپا مطرح شود تا انگلیس هم سهمی داشته باشد به‌اندازه بقیه.

 


مشاهده نظرات

هم رسانی

چگونه می‌توانید این مطلب را به دیگران برسانید؟

بالا

مهمترین خبرها

شبکه فارسی‌زبان بی‌بی‌سی در واکنش به اتحاد ملت ایران در مراسم باشکوه تشییع پیکر آیت‌الله هاشمی رفسنجانی، با انتشار گزارشی تلاش کرد تا ضمن کتمان این وحدت، از ایجاد شکاف میان حاضرین و مردم ایران خبر دهد.

6 روز قبل