348

شرم چین، وقاحت انگلیس

2 سال قبل

هم رسانی

   موافقت‌نامه سایکس ـ پیکو Sykes--Picot

دیروز مصادف بود با پنجاهمین سالگرد انقلاب فرهنگی چین بود، سالگردی که نه روزنامه‌نگاران چینی به آن پرداختن نه مردم و نه سیاست‌مداران. گویی حزب کمونیست چین هم ترجیح می‌دهد این فصل غم‌انگیز از تاریخ کشور به دست فراموشی سپرده شود.

 سال 1966 باروی کار آمدن مائو تسه‌تونگ به دستور وی انقلاب فرهنگی در این کشور رخ داد که هدف آن مبارز با "چهار کهنه" (رسوم کهنه، فرهنگ کهنه، عادات کهنه و ایده‌های کهنه) در فرهنگ چین و مبارزه طبقاتی با بورژوازی اعلام شد؛ اما در عمل انقلاب فرهنگی به تصفیه حزب کمونیست چین از تمامی رقبای سیاسی‌اش انجامید. در قلع‌وقمع انقلاب فرهنگی که تا سال ۱۹۷۶ رسماً ادامه داشت، دانشگاه‌ها تعطیل شدند، بیش از ۱.۵ میلیون چینی کشته شدند و بسیاری از آثار فرهنگی ارزشمند در چین و تبت به بهانه‌ی مبارزه با مظاهر سنتی و فرهنگی سرمایه‌داری، تخریب گردیدند.

دیروز مصادف بود با پنجاهمین سالگرد انقلاب فرهنگی چین بود، سالگردی که نه روزنامه‌نگاران چینی به آن پرداختن نه مردم و نه سیاست‌مداران. گویی حزب کمونیست چین هم ترجیح می‌دهد این فصل غم‌انگیز از تاریخ کشور به دست فراموشی سپرده شود.

اما در گوشه دیگر از دنیا هم چند روز پیش صدمین سالگرد پیمان سایکس – پیکو بود. قراردادی که بین انگلیس، فرانسه و روسیه بسته شد.

موافقت‌نامه سایکس-پیکو توافقی سری میان انگلیس و فرانسه بود که در ماه مه ۱۹۱۶ در خلال جنگ جهانی اول و با رضایت روسیه برای تقسیم امپراتوری عثمانی منعقد شد. این توافق‌نامه به تقسیم سوریه، ترکیه، عراق، لبنان و فلسطین میان انگلیس، فرانسه و منجر شد.

بعد از فروپاشی عثمانی در سال 1922 این قرارداد عملی گشت اما انگلیسی‌ها به عهدی که به اعراب دادند عمل نکردند. انگلیس به اعراب قول داده بود که اگر علیه عثمانی‌ها سر به شورش بردارند، با سقوط این امپراتوری به استقلال خواهند رسید.

به گفته بی‌بی‌سی «این پیمان زخمی عمیق در دل عرب‌ها به وجود آورد. برای درک نفرت عرب‌ها از این پیمان، شاید بتوان آن را با قراردادهای گلستان و ترکمانچای مقایسه کرد. این عهدنامه آرزوی هفت‌صدساله وحدت را بر دل عرب‌ها گذاشت و تخم تفرقه‌ای میانشان پاشید که و بدتر از همه برای عرب‌ها، اسرائیل بود که سایکس - پیکو در دامنشان گذاشت.»

بسام طیبی، استاد علوم سیاسی سوری−آلمانی که سالیان دراز در دانشگاه توبینگن آلمان در حوزه تاریخ و جامعه‌شناسی اسلام و عرب تدریس کرده است، دوران جوانی خود در سوریه را به یاد می‌آورد. او می‌گوید: «در تمام دوران مدرسه تا دیپلم، "سایکس−پیکو" و آثار زخم آن همواره موضوع ثابت درسی بوده است. پیامد این زخم تاریخی را نه‌تنها سوری‌ها، بلکه تمام مردمان عرب هنوز حس می‌کنند.»

نتیجه آن پیمان به وجود آمدن مناقشه‌ها و جنگ‌هایی است که تا امروز ادامه دارد: تنش بی‌پایان میان فلسطینی‌ها با اسرائیل غاصب، جنگ داخلی لبنان از ۱۹۷۵ تا ۱۹۹۰، جنگ موسوم به "جنگ دوم خلیج" در پی یورش ناگهانی صدام حسین به کویت در اوت ۱۹۹۰، تنش‌های مسلحانه و وضعیت شبه جنگی ده‌ها ساله در مناطق کردنشین ترکیه، عراق و بعدها در سوریه. و بالاخره لشکرکشی آمریکا به عراق در سال ۲۰۰۳ با پیامدهایی اسفناک و مدیریت غلط که در دوره پس از سقوط رژیم بعث عراق، به جبهه‌بندی‌هایی کشیده شد که از دل آن "داعش" سر برآورد و سپس جرقه‌های آن به سوریه غلتید و این کشور را به جنگی خانمان‌سوز فرو کشاند.

بی‌شک علت تمام این نابسامانی‌ها را می‌توان در نظم نوین مبتنی بر مرزهای "سایکس-پیکو" جست، پایه‌های نظمی که زمینه‌ساز تنش‌ها، شورش‌ها و جنگ‌ها شدند.

مطلب قابل‌توجه این است که بعدازاین همه جنگ و کشتار که از عوامل اصلی آن همین پیمان "سایکس-پیکو" است، آیا بهتر نبود که بی‌بی‌سی به‌جای مباهات بر این امر، سکوت می‌کرد تا فجایع ای که این پیمان به وجود آورده و دامن‌گیر مردمان خاورمیانه شده است را به دست فراموشی بسپارد یا حداقل به نقادی آن می‌پرداخت تا مرهمی هرچند کوچک بر دردهای این مردمان باشد.

 

 



مشاهده نظرات

هم رسانی

چگونه می‌توانید این مطلب را به دیگران برسانید؟

بالا

مهمترین خبرها

شبکه فارسی زبان بی‌بی‌سی از بازتاب هیچ گونه خبری مربوط به خاندان سلطنتی انگلیس غافل نمی‌شود؛ حتی اگر این خبر بارداری عروس خاندان باشد.

7 ساعت قبل