359

آنچه ناظران نمی‌گویند: برند حلال یا بوسه حرام؟

2 سال قبل

هم رسانی

   بی بی سی و تناقض هایش!

در این متن به رفتار بی‌بی‌سی فارسی در قبال دو سنخ پدیده فرهنگی توجه داده‌شده است. رفتاری که نشان می‌دهد بی‌بی‌سی فارسی علاوه بر اهداف بسیار خاص سیاسی، اهداف فرهنگی بسیار خاصی نیز دارد و در طی سال‌ها پیگیری شده است.

 گاه می‌توان بذرهایی از سیاست را در زمین فرهنگ کاشت. گاه نیز می‌توان از میوه‌های که در فرهنگ به بار آمده در سیاست بهره‌مند شد و از آن‌ها برای تولید قدرت استفاده کرد؛ اما آنچه در این میان رسانه‌ها بر عهده‌دارند هم کاشت است و هم داشت و هم برداشت. آنچه در ادامه می‌آید پدیده‌های فرهنگی است که در سیاست بکار گرفته‌شده است.

نمونه اول: رانندگی برخی از زنان در عربستان بود که موردتوجه بی‌بی‌سی فارسی قرار گرفت و مجموعه گزارش‌هایی به نام "زیرپوست عربستان" توسط مهرنوش پور ضیائی تهیه و پخش شد. در این گزارش‌ها زندگی زنانی توصیف می‌شد که علیه عرف و قوانین برخاسته از سنت در جامعه خود به نحو رادیکالی وارد مبارزه شده بودند و نظم جامعه را به چالش می‌کشیدند.

نمونه دوم: اصرار برخی از زنان برای حضور در ورزشگاه‌ها در ایران بود که به‌صورت سریالی گزارش‌های مربوط به آن در صورت هر تحول تازه موردتوجه بی‌بی‌سی قرار می‌گرفت. این زنان نیز به قوانین برخاسته از سنت اعتراض می‌کردند و خواستار در هم شکستن این محدودیت بودند. هنوز هم اگر در رابطه با حضور زن‌ها در ورزشگاه‌ها اتفاقی بیفتد فوری بی‌بی‌سی فارسی آن را پوشش خواهد داد.

نمونه سوم: آنچه موسوم به "آزادی یواشکی" شده است. در این ماجرا زنان و دخترانی که به حجاب اجباری اعتراض داشتند با استفاده از فضای مجازی عکس‌های بی‌حجاب خود را در صفحه فیس‌بوک مسیح علی نژاد منتشر می‌کردند. عکس‌های بی‌حجابی که نه در ساختمان‌های خصوصی بلکه در اماکن عمومی گرفته می‌شدند. این رفتار نه‌تنها از سوی بی‌بی‌سی فارسی بلکه عمده رسانه‌های غربی نیز به پوشش و برجسته‌سازی آن پرداختند.

نمونه چهارم: بازسازی و انتشار کلیپی توسط تعدادی از دختر و پسر تهرانی که تقلیدی از موزیک ویدئوی Happy ساخته فارل ویلیامز خواننده رپ آمریکائی بود که این اتفاق موردتوجه بی‌بی‌سی فارسی قرار گرفت و برجسته‌سازی شد. جالب آنکه درجایی از گزارش بی‌بی‌سی عنوان شد که تقلید دیگری از این کار توسط مسلمانان مقیم لندن ساخته‌شده است، چیزی که بعداً تکذیب شد.

نمونه پنجم: مربوط به حضور لیلا حاتمی در فستیوال فیلم اسکار بود. در این فستیوال، ژیل ژاکوب مرد کهن‌سالی بود که با لیلا حاتمی روبوسی کرد. این اتفاق که باعث دلخوری برخی از گروه‌های فرهنگی در ایران شد موردتوجه بی‌بی‌سی قرار گرفت و به پوشش آن پرداخت؛ اما لیلا حاتمی بیانیه داد و ضمن ابراز تأسف از همگان معذرت خواست. این اقدام وی از سوی ابالقاسم طالبی موردتوجه قرار گرفت و این کارگردان بیانیه سپاس گذاری از خانم حاتمی منتشر کرد.

اما برخلاف ابوالقاسم طالبی، بی‌بی‌سی تغییر لحن داد و سعی کرد با زیر سؤال بردن سوابق حرفه‌ای لیلا حاتمی به ملامت او بپردازد: "حالا دنیا لیلا حاتمی را بیش از بازی‌هایش، پررنگ‌تر از داوری‌هایش و مشهورتر از حضورش در اسکار به یک روبوسی ناخواسته می‌شناسد که به مذاق بعضی‌ها شیرین نیامده"

به‌علاوه مجری برنامه تلاش می‌کرد برای رفع‌ورجوع اش بپردازد: "مشخص است که فشار زیادی روی خانم حاتمی بوده تا این نامه را بنویسد و ابراز تأسف بکند به‌نوعی پوزش بخواهد آیا به‌صرف اینکه او فقط یک هنرپیشه در ایران هست چرا این فشارها روی او این‌قدر زیاد بوده؟" (نادر سلطان‌پور)

در ادامه همان گزارش گل شیفته فراهانی مطرح شد و اینکه او راهی رفته که برخلاف لیلا حاتمی بوده است و او چنین توصیف شد

"مثال‌هایی هم بوده‌اند که از نگاه حکومت ایران از خط‌های قرمزتری هم گذشته‌اند که دیگرکسی خیال بازگشت آنان را نکند"

و حالا بازهم دقیقاً در راستای همان سیاست فرهنگی، بعد از جشنواره فیلم کن با گل شیفته فراهانی مصاحبه می‌شود و از او پرسیده می‌شود:

"برام جالبِ که میگویید زنانی که پس‌زده شدند و بعد هم فکر می‌کنید شباهت دارد به زندگی شما در ایران درجاهای مختلف به نظرم می‌آید خیلی از شما استقبال می‌کنند؟"

نمونه پنجم: رانندگی زنان در افغانستان، آخرین نمونه که در برنامه آپارات در تلویزیون فارسی بی‌بی‌سی پخش‌شده است:

"این هفته در آپارات فیلم'زنان افغان پشت فرمان اتومبیل ' ساخته صحرا کریمی به نمایش درمی‌آید"

"این فیلم حکایت چند زن افغان در کابل را بیان می‌کند که به دنبال رانندگی در این شهر هستند. فیلم شخصیت محوری قوی هم دارد که برخلاف دیگر زنان سعی داشته استقلال خود را حفظ کند ولی در آخر او نیز تسلیم و طعمه یک رسم مردسالارانه می‌شود"

"در این فیلم کارگردان سعی دارد با قرار دادن زنان پشت فرمان اتومبیل به‌صورت نمادین نشان دهد که آنان چقدر آزاد و مستقل هستند و چقدر در جامعه خود نقش دارند".

 تمام آنچه در بالا آمد مصادیقی بود از مقاومت فرهنگی برخی از مردم در برابر فرهنگ اسلامی و یا عرف‌های جامعه به نفع فرهنگ غرب و ارزش‌های آن. رفتاری که از تسلیم شدن در برابر هجوم و سلطه فرهنگی نشاءت می‌گرفت.

درحالی‌که این سکه روی دیگری هم دارد. روی دیگر سکه مقاومت فرهنگی برخی از مردمان مسلمان در برابر فضای فرهنگی غرب است که هم در کشورهای غربی و هم در کشورهای اسلامی ظهور و بروزهایی داشته است.

برای این نوع مقاومت می‌توان مثال‌هایی یافت. یکی از این مثال‌ها برند "حلال" است. این برند برای تسهیل کردن خرید گوشت‌ها با ذبح شرعی در کشورهای غربی ایجاد شد و بعد تبدیل به یک سازمان بزرگ شد که حالا در کشورهای مختلف دنیا شعبه دارد.

نمونه دیگر موضوع "استارتاپهای مذهبی" است. اخیراً محمدرضا زائری اولین کارگاه آموزش کارآفرینی مذهبی را برگزار کرد و نخستین شتاب‌دهنده فرهنگی قرآنی خود را رونمایی کرد؛ اما بی‌بی‌سی به این اتفاق توجهی نکرد. درحالی‌که در سال گذشته که محمدرضا زائری در همایشی در قم گفته بود حجاب اجباری اشتباه بوده است موردتوجه بی‌بی‌سی قرار گرفت و به پوشش آن پرداخت.

نمونه دیگر برندهای فراوان طراحی لباس‌های اسلامی است که علاوه بر ایران در کشورهای مختلف دنیا خصوصاً شرق آسیا ایجادشده است؛ اما از سوی رسانه‌های غربی نادیده گرفته می‌شود. اگر هم به جشنواره مدلینگ در ایران پرداخته شود بدون توجه به دیگر کشورها و باحالت تخطئه و تأکید بر محدودیت‌ها بیان می‌شود.

نمونه دیگر سنت اعتکاف است. این سنت را که می‌توان پدیده اعتکاف نامید، نقش مهمی در جدا کردن مردم از زندگی روزمره و پیوند زدن مردم با مفاهیم فرا مادی و دینی دارد و اینکه میزان گستردگی و تأثیرش در ایران و کشورهای اسلامی چه میزان است هرگز موردتوجه رسانه‌های غربی (من‌جمله بی‌بی‌سی فارسی) قرار نمی‌گیرد.

نمونه دیگر اصرار خانمی به اسم نادیا "گابریل" مجری یک برنامه تلویزیونی در سوئد که اصرار داشت باحجاب در برنامه حضور یابد که موفق شد این کار را انجام دهد و از اولین زنان مسلمانی باشد که باحجاب اسلامی در رسانه‌های غربی حضور یابد.

این پدیده‌ها و بسیاری پدیده‌های دیگر که اینجا مطرح نشده است، دقیقاً معکوس موارد ذکرشده در ابتدای این متن است و به‌هیچ‌وجه در رسانه‌های غربی (من‌جمله بی‌بی‌سی فارسی) برجسته نمی‌شود یا به‌کلی سانسور می‌شود یا اینکه در حاشیه قرار می‌گیرد.

مشاهده نظرات

هم رسانی

چگونه می‌توانید این مطلب را به دیگران برسانید؟

بالا

مهمترین خبرها

برنامه دیدبان بی‌بی‌سی فارسی در این هفته در کنار تداوم سیاه‌نمایی علیه وضعیت ایران، با اعترافی جالب در خصوص وضعیت زنان در جامعه صهیونیستی همراه بود.

3 روز قبل