567

بی‌بی‌سی فارسی و یک‌سالگی برجام

یک سال قبل

هم رسانی

   برجام - توافقی بین‌المللی بر سر برنامه هسته‌ای ایران

یک‌ساله شدن توافق جامع هسته‌ای موضوعی بود که بعد از استعفای نخست‌وزیر انگلیس، درجه دوم اهمیت را داشت و نیمی از برنامه 60 دقیقه را به خود اختصاص داد. با بررسی این برنامه مشخص شد که در آن تکنیکهای عملیات روانی زیادی بکار رفته است مثل "بزرگ جلوه دادن پیامدهای سو"، "استفاده هدفمند از مفاهیم خاص"، " برقراری ارتباط بین موضوع و منافع شخصی مخاطب"، "سانسور" ، "القای یاس و ناامیدی"، "بحران سازی تصنعی"، " پیچیده کردن خبر برای عدم کشف حقیقت"، "پاره حقیقت‌گویی"، "توازن دروغین" و "مظلوم‌نمایی".
اکنون بیش از یک سال از توافق جامع هسته‌ای می‌گذرد و درباره آن بحث‌های زیادی جریان دارد. بی‌بی‌سی فارسی نیز نیمی از برنامه 60 دقیقه خود را به یک‌ساله شدن برجام اختصاص داد و چندین مصاحبه با اشخاص مختلف پخش شد. در اینجا به بررسی عملیات روانی بکار رفته در این مجموعه گزارش می‌پردازیم:
بزرگ جلوه دادن پیامدهای سوء
این تکنیک به این منظور مورداستفاده قرار می‌گیرد که مردم یک جامعه معمولاً حاضر نیستند به خاطر امور کوچک دست به هر اقدامی بزنند؛ بنابراین کارشناسان عملیات روانی بر این باورند که بایستی هزینه‌های ناشی از اتفاقات را برای مخاطب به‌گونه‌ای نمایش داد که برای او ملموس شود و احساس خطر کند تا در پی آن انگیزه پیدا کند و حاضر شود برای اقدامات مدنظر دشمن هزینه کند و به میانه میدان عمل بیاید. در گزارش فوق‌الذکر، مهدی مهدوی آزاد (کارشناس) بیان می‌کند:
"مسئله هسته‌ای بالقوه می تونست به بحران نظامی کشیده بشه و بالقوه می تونست به حوزه اقتصاد کشیده بشه به حوزه اجتماع کشیده بشه و حتی می‌توانست به اعتراضات اجتماعی کشیده بشه".
همچنین در بخشی دیگر در انتهای گزارش کسری ناجی می‌گوید :
"خیلی‌ها می‌دانند که بدون توافق هسته‌ای وین امروز احتمالاً شاهد تاریک‌ترین و شاید هولناک‌ترین فصل تاریخ ایران پس از پایان جنگ ایران و عراق می‌بودند"
به‌علاوه در مصاحبه بعدی قاسم شعله سعدی بیان می‌کند:
“اگر این کار رو هم نمی‌کردند وضع به‌مراتب بدتر از این بود که الآن هست.درواقع ایران نمی‌توانست بین بد و خوب انتخاب کنه و انتخاب ایران بین بد و بدتر بوده و در موضع مساوی نبوده ایران درواقع بخش تحمیل‌شده درواقع نباید انتظارات چندانی هم از نتایج اون داشته باشیم".
در این اخبار و تحلیل‌ها آن بی‌بی‌سی فارسی، با بزرگ جلوه دادن پیامدهای سویی که در صورت عدم توافق بین ایران و شش قدرت جهانی اتفاق میافتد از این تکنیک استفاده کرده است.
استفاده هدفمند از مفاهیم خاص
در این تاکتیک‌، عملیات روانی از طریق مفاهیم خاصی که ذهن مخاطب را به‌منظور گوینده نزدیک می‌کند، صورت می‌گیرد؛ اما نکته آن در این است که باظرافت فراوان و در میان واژه‌ها و عبارات دیگر به‌گونه‌ای بیان می‌شود که درواقع بر ضمیر ناخودآگاه مخاطب تأثیر می‌گذارد.
سعید پورزین:"برجام دستاورد‌های مهمی داشته ازجمله ...........................و حق غنی‌سازی ایران "
در این سخن طوری این سخن "حق غنی‌سازی ایران " بکار رفته که انگار ایران حق غنی‌سازی ندارد و مستلزم اجازه دیگران بوده است و اکنون این اجازه را کسب کرده است. درحالی‌که شعار "انرژی هسته‌ای حق مسلم ماست" بسیار از سوی مردم مطرح‌شده است.
درجایی دیگر کسری ناجی تهیه‌کننده گزارش چنین مطرح می‌کند: "سخنان رهبر را تندروها چراغ سبزی برای حرکت در مسیر قبلی تلقی کردند"
در اینجا گزارشگر بی‌بی‌سی با بکار بردن صفت "تندرو" در خطاب به کسانی که موشک شلیک می‌کنند این موضوع را القا می‌کند که این افراد "تندرو" هستند پس‌کارشان اشتباه است زیرا "تندروها" همیشه اشتباه می‌کنند!
برقراری ارتباط بین موضوع و منافع شخصی مخاطب
به کمک این تکنیک عملیات روانی، میان موضوعاتی که مخاطبان آن‌چنان خود را به آن نزدیک نمی‌دانند با منافع شخصی مخاطبان گره ایجاد می‌کنند و از این طریق مخاطب را نسبت به موضوع حساس کرده و در مرحله بعدی، جهت‌دهی مطلوب خود را به او القا می‌نمایند.
بی‌بی‌سی با ارتباط دادن موضوع آزمایش‌ها موشکی ایران و نرسیدن مذاکرات برجام به نتیجه مطلوب می‌خواهد آزمایش‌ها موشکی ایران را عامل عدم موفقیت برجام تلقی کند .
دقت کنید به جملات گزارشگر بی‌بی‌سی: "سخنان رهبر را تندروها چراغ سبزی برای حرکت در مسیر قبلی تلقی کردند.آزمایش موشک‌های بالستیک که روی ان نوشتند اسراییل باید از صحنه روزگار محو شود.اقدامی تحریک‌آمیز در منطقه‌ای مستعد شعله‌ور شدن. پیامی به سرمایه‌گذاران خارجی که چیزی عوض نشده است."
ویا انتشار سخنرانی اوباما که در آن می‌گوید:
"اقدامات تحریک‌آمیز ایران باعث ترس ما از ثبات اقتصادی می‌شود.آن‌ها وقتی موشک بالستیک شلیک می‌کنند و روی آن شعار از بین بردن اسراییل را حک می‌کنند این مؤسسات را فراری می‌دهند."
در همین مورد کارشناس قاسم شعله سعدی برنامه بیان می‌دارد:
"دولت سعی می‌کند که به جامعه جهانی ملحق بشه و از مزایای اون استفاده کنه اما یک‌مرتبه می‌بینید که یک گروه دیگر یک موشکی هوا می‌کنند که روی اون نوشته باید اسراییل نابود بشه و بهانه دست طرف غربی می‌دهد بخصوص که امریکا هم به دلیل رقابت‌های داخلی و رقابت‌های حزبی به‌ویژه که در آستانه انتخابات هست و اینکه الآن کنگره دست جمهوری خواهان هست می‌توانند درنتیجه از این موارد می‌توانند در جهت تضعیف رقیبشون یعنی آقای اوباما استفاده کنند."

سانسور
در این تکنیک رسانه‌ها به نادیده انگاشتن حوادث و رویدادهایی می‌پردازند که مخالف ادعاهای رسانه یا مخالف منافع صاحبان رسانه است.
در برنامه فوق‌الذکر ،مارک فیتز پاتریک (کارشناس مرکز مطالعات استراتژیک)در مصاحبه با بی‌بی‌سی بیان می‌کند :
"من فکر می‌کنم ایران تونستِ از خیلی از سودهای رفع تحریم‌ها استفاده به کنه تونست نزدیک 50 میلیارد دلار از دارایی‌های مسدود شده خودش رو پس بگیره معاملات زیادی داره با شرکت های خارجی منعقد میشه اما خوب هنوز نگرانی هایی هم هنوز وجود داره مشخصا به خاطر مشکلاتی که دربخش بانکی ایران وجود داره شفاف نیست نظام بانکی ایران فساد وجود داره و دنبال استاندارد های جهانی نیست باید درستش کنه"
همانطور که مشخص است در هیچ جای این گفتگو و حتی هیچ جای اخبار حاصل از یک ساله شدن برجام حرفی از مصادره شدن دو میلیارد دلار از اموال بلوکه شده ایران توسط امریکا زده نشده است.و این اتفاق به طور کامل سانسور شده است.
القای یاس و نا امیدی
از بین بردن روحیه حریف و ایجاد ناامیدی از پرسابقه‌ترین تکنیک‌هایی است که در عملیات روانی از آن استفاده می‌شود. در کاربرد این تکنیک معمولاً به صورت بلندمدت برنامه‌ریزی می‌کنند و ذره ذره مخاطبان هدف را نسبت به رسیدن به اهداف و آرزوهایشان ناامید می‌کنند.
در برنامه 60 دقیقه به مناسبت یکسالگی برجام،گزارشگر بی‌بی‌سی بیان می‌کند :
"خیلی‌ها می‌دانند که بدون توافق هسته‌ای وین امروز احتمالاً شاهد تاریک‌ترین و شاید حول ناک ترین فصل تاریخ ایران پس از پایان جنگ ایران و عراق می‌بودند"
سپس کارشناس برنامه، شعله سعدی می‌گوید:
“درواقع ایران نمی‌توانست بین بد و خوب انتخاب کنه و انتخاب ایران بین بد و بدتر بوده و در موضع مساوی نبوده ایران درواقع بخش تحمیل‌شده درواقع نباید انتظارات چندانی هم از نتایج اون داشته باشیم."
همانطور که ملاحظه میشه میبینم که بی‌بی‌سی سعی دارد با استفاده از این سخنان یاس و ناامیدی از توافق نامه ای بهتر و مفید تر از برجام را به ذهن مخاطب القا کند.
بحران سازی تصنعی
در این تکنیک چنانچه از عنوان آن روشن است، وضعیت حریف از جنبه‌های مختلف سیاه و به‌هم‌ریخته نمایش داده می‌شود و هدف کارشناسان عملیات روانی از به کار بردن این تکنیک آن است که مسئولیت این نابسامانی‌ها بر عهده حاکمیت قرار داده شود.
هنگامی که مارک فیتز پاتریک (کارشناس مرکز مطالعات استراتژیک)در مصاحبه با بی‌بی‌سی بیان می‌کند:
"اما خوب هنوز نگرانی هایی هم هنوز وجود داره مشخصا به خاطر مشکلاتی که دربخش بانکی ایران وجود داره شفاف نیست نظام بانکی ایران فساد وجود داره و دنبال استاندارد های جهانی نیست باید درستش کنه"
اینجا هم بی‌بی‌سی سعی می‌کند که نظام بانکی ایران را تاریک و وضعیتش را بحرانی جلوه دهد.
پیچیده کردن خبر برای عدم کشف حقیقت
تاکتیک‌ پیچیده‌سازی توسط کسانی مورداستفاده قرار می‌گیرد که تلاش می‌کنند حقیقت یک ماجرا را مخفی نگه دارند. در دنیای امروز که اطلاعات به راحتی آب خوردن در اختیار همه قرار می‌گیرد، گریزی از درز اخبار وجود ندارد؛ لذا ارباب رسانه‌ها از طریق بمباران اطلاعات گوناگون و بعضاً متناقض، باعث می‌شوند مخاطب، حقیقت را گم کند و از اصل جریان بی‌خبر بماند.
مارک فیتز پاتریک (کارشناس مرکز مطالعات استراتژیک)در مصاحبه با بی‌بی‌سی وقتی مجری از او سؤال می‌کند که خیلی از مقامات ایرانی مدعی هستند که این 50 میلیارد دلار در دست تاوَن‌ها قرار نگرفته است پاسخ میدهد:
"بله من فکر می‌کنم که پول الآن در دست اونا نیست ولی این به خاطر مشکلاتی است که بانک‌ها دارن در ترتیب دادن انتقال این پول این به خاطر اراده امریکا بر ادامه تحریم‌ها نیستش به خاطر اینه که بانک‌ها احساس اعتمادبه‌نفس نمی‌کنند تا با ایران داد و ستاد کنند و این معاملات رو به شکل روشن و شفاف ب ایران انجام بدن مشکل اینه"
او ادامه میدهد :"... ولی شما باید این‌رو درک بکنید که واقعاً این یک بحث تجاری است بانکهای بین المللی خیلی نگران هستند که بعدا با امریکا دچار مشکل بشن بعضی از این بانک‌ها باید جریمه های زیادی رو به امریکا بدن فقط این بحث خزانه داری امریکا نیستش دولت های محلی مثلاً در خود نیویورک هستند که دغدغه بانک‌ها هستند بنابراین طول میکشه که بانک‌ها احساس اعتمادبه‌نفس بکنند دچار این مشکلات نخواهند شد و همونطور که من میگم اگه این شفافیت باشه در نظام بانکی ایران بانک‌ها هم حاضر هستند که یا ایران وارد معاملات مالی بشن ."
در این سخنان این کارشناس با استفاده از تاکتیک پیچیده کردن موضوع برای عدم کشف حقیقت می‌خواهد کارشکنی های امریکا را توجیه کند .
پاره حقیقت‌گویی
تکنیک پاره حقیقت‌گویی به این معنا است که یک خبر به صورت آگاهانه و مغرضانه‌ای، ناقص مطرح شود؛ به عبارت دیگر تمام عناصر خبری که عبارتند از چگونه؟ کجا؟ کی؟ چه کسی؟ چه چیزی؟ چرا؟ در خبر بیان نشوند. این‌روش درباره نقل قول مطبوعات و رسانه‌ها از سخنان افراد و شخصیت های مهم فراوان به کار می‌رود. هر گروه و دسته‌ای به فراخور هدفی که آن را دنبال می‌کند، بخشی از صحبت‌ها را بیان و به بخش‌های دیگر بی‌توجهی می‌کند.
در این برنامه مهدی مهدوی آزاد(کارشناس) مدعی می‌شود:
"چارچوب چهارچوب برجام مستحکم تر از این حرف هاست که دولت های بعدی ایران و امریکا اون رو زیر پا بگذارند حتی دونالد ترامپ هم این ادعا رو نمیکنه آقای خامنه ای هم به رقم تمام حمایتی که کرده همیشه گفته ما به برجام پایبند خواهیم بود."
در اینجا تکه ای از کلیت سخنان ایت الله خامنه ای حذف شده که ایشان میگویند که اگر آن‌ها توافق را پاره کنند ما هم ان را آتش خواهیم زد.
توازن دروغین
چنانچه از نام این تکنیک مشخص است، در آن تلاش می‌شود نوعی توازن بین دو طرف یک غائله انعکاس داده شود؛ درحالی‌که در حقیقت چنین توازنی وجود ندارد.
گزارشگر بی‌بی‌سی مدعی می‌شود "سخنان رهبر را تندروها چراغ سبزی برای حرکت در مسیر قبلی تلقی کردند.آزمایش موشک‌های بالستیک که روی ان نوشتند اسراییل باید از صحنه روزگار محو شود.اقدامی تحریک‌آمیز در منطقع ای مستعد شعله‌ور شدن. پیامی به سرمایه‌گذاران خارجی که چیزی عوض نشده است."
ویا انتشار سخنرانی اوباما که در آن می‌گوید:
"اقدامات تحریک‌آمیز ایران باعث ترس ما از ثبات اقتصادی می‌شود.آن‌ها وقتی موشک بالستیک شلیک می‌کنند و روی ان شعار از بین بردن اسراییل را حک می‌کنند این مؤسسات تا فراری می‌دهند."
کارشناس برنامه قاسم شعله سعدی بیان می‌کند:
"دولت سعی می‌کند که به جامعه جهانی ملحق بشه و از مزایای اون استفاده کنه اما یک‌مرتبه می‌بینید که یک گروه دیگر یک موشکی هوا می‌کنند که روی اون نوشته باید اسراییل نابود بشه و بهانه دست طرف غربی می‌دهد بخصوص که امریکا هم به دلیل رقابت‌های داخلی و رقابت‌های حزبی به‌ویژه که در آستانه انتخابات هست و اینکه الآن کنگره دست جمهوری خواهان هست می‌توانند درنتیجه از این موارد می‌توانند در جهت تضعیف رقیبشون یعنی آقای اوباما استفاده کنند".
در اینجا هم می‌بینیم که بی‌بی‌سی می‌خواهد توارنی دروغین میان آزمایش‌ها موشکی ایران و شکست برجام برقرار کند و توجیحی برای کارشکنی های امریکا به این وسیله ایجاد کند.
مظلوم‌نمایی
در این تکنیک‌، همان‌طور که از نام آن مشخص است، مطلبی که به سود و دلخواه عاملان عملیات روانی نباشد، بدون هیچ تأکید خاصی مورد تأیید قرار می‌گیرد و نقل می‌شود. بالاتر اینکه از عباراتی استفاده می‌شود که از درجه اهمیت آن موضوع می‌کاهد.
در این برنامه مارک فیتز پاتریک (کارشناس مرکز مطالعات استراتژیک)در مصاحبه با بی‌بی‌سی وقتی مجری از او سؤال می‌کند که خیلی از مقامات ایرانی مدعی هستند که این 50 میلیارد دلار در دست تاوَن‌ها قرار نگرفته:
"بله من فکر می‌کنم که پول الآن در دست اونا نیست ولی این به خاطر مشکلاتی است که بانک‌ها دارن در ترتیب دادن انتقال این پول این به خاطر اراده امریکا بر ادامه تحریم‌ها نیستش به خاطر اینه که بانک‌ها احساس اعتمادبه‌نفس نمی‌کنند تا با ایران داد و ستاد کنند و این معاملات رو به شکل روشن و شفاف ب ایران انجام بدن مشکل اینه"
مجری برنامه می‌پرسد:"ولی خیلی‌ها در ایران این‌رو به دلیل امریکا می‌دانند و میگن که آمریکایی‌ها دارن سیاست‌های دوگانه رو اعمال می‌کنند و این همون چیزیست که مثلاً رهبر ایران از اون به‌عنوان از پشت خنجر زدن یاد می‌کرد."
کارشناس:"من واقعاً فکر نمی‌کنم که این حرف درست باشه امریکا وظایف خودشو بر اساس برجام انجام داده اما تحریم‌هایی رو که همیشه گفته حفظ خواهد کرد حفظ کرده اون تحریم‌هایی رو که گفته رفع می‌کند رفع کرده اما بعضی از تحریم‌ها پابرجامونده اما مسلما زمان میگذره تا بانک‌ها اونقدر احساس اعتمادبه‌نفس بکنند تا وارد معاملات بانکی بشن دیروزود داره ولی سوخت‌وسوز نداره."
همونطور که مشاهده می‌شود می‌بینیم که در این سخنان تاکتیک مظلوم‌نمایی استفاده‌شده.و امریکا که فاعل عامل کارشکنی است بی‌تقصیر و پایبند به عهد معرفی می‌شود. مشاهده نظرات

هم رسانی

چگونه می‌توانید این مطلب را به دیگران برسانید؟

بالا

مهمترین خبرها

احتمال مسدود شدن تلگرام در ایران و استفاده مردم از پیام‌رسان‌های داخلی به شدت شبکه فارسی زبان بی‌بی‌سی را خشمگین کرده است.

دیروز