703

بی‌بی‌سی فارسی می‌خواهد ما را به کجا ببرد؟

2 سال قبل

هم رسانی

   کاریکانوری باموضوع خشکسالی

آنچه بی‌بی‌سی فارسی برای فرهنگ سیاسی ایران در تدارک است، نگاه به خارج از کشور در بین سیاستمداران ایرانی است، شبیه فضایی که در زمان قاجار و سپس پهلوی وجود داشته است. امانگاهی به حوادث تاریخ معاصر ایران نشان می‌دهد که سیاستمداران وابسته به انگلیس نقش مهمی در فاجعه قحطی 1296 بازی کردند، قحطی که منجر به کشته شدن میلیون‌ها نفر از مردم ایران براثر گرسنگی شد.
در یادداشتی که در وب‌سایت بی‌بی‌سی فارسی به قلم "محمد قائد" منتشرشده است فضای قبل از انقلاب را این‌گونه توصیف‌شده است:
"نه رضاشاه حتی اگر می‌خواست قادر ‌بود فرمان دهد املاک فئودال‌ها میان رعایا تقسیم شود، نه محمد مصدق و نه محمدرضاشاه. تنها و تنها فرمان رئیس‌جمهور آمریکا می‌توانست زمین‌داران بزرگ را متقاعد کند دادن تفنگ و فشنگ به عمله‌ها کرده تا به کوه بزنند دیگر فایده‌ای ندارد"
همچنین وی بیان می‌کند که نیروهای سیاسی داخلی هم برای جلب رضایت بیگانگان تلاش می‌کردند:
"الهیان صالح و شاپور بختیار و چند شخصیت دیگر جبهه ملی به آیزنهاور رئیس‌جمهور وقت آمریکا پیام داده بودند که با دکترین کمونیسم ستیزی او موافق‌اند، اعلام موضعی برای زدودن شائبه همدستی پنهانی، اگرنه همفکری،‌ با چپ که از زمان مصدق بر تصویر جبههٔ ملی سنگینی می‌کرد"
و در ادامه نیز به برجسته بودن نقش دولت‌های غربی اشاره می‌کند:
"آمریکا در تعیین نخست‌وزیر ایران سهمی ۵۱ درصدی داشت. مظفر بقائی سال‌ها برای دستیابی به آن مقام دست‌وپا زد اما آمریکا جدی‌اش نگرفت. در مقابل، داریوش همایون به‌رغم نگاه تحقیرآمیز شاه ظاهراً اطمینان داشت وقتش که برسد رئیس دولت خواهد شد"
اما این دیدگاه چه آثاری دارد؟ در فضایی که سیاستمداران کشور به خارج کشور باشد چه اتفاقی خواهد افتاد؟
ازجمله وقایعی که تاریخ‌نگاران کشورمان کمتر به آن پرداخته‌اند قحطی عمدی و خشک‌سالی عظیم سال‌های ۱۲۹۷-۱۲۹۵ هـ.ش / ۱۹۱۹-۱۹۱۷. م است که در کوران جنگ اول جهانی و در زمان اشغال ایران به دست قوای بیگانه روس و انگلیس رخ داد. هرچند مدت دوام آن کم بود و دیری نپایید، اما در همین مدت تعداد زیادی از ایرانیان به هلا‌کت رسیدند، به‌طوری‌که میلیون‌ها نفر از گرسنگی و بیماری مردند و حتی الآن هم مشکل است که بگوییم ایران چگونه از این آسیب توانست جان به‌سلامت به دربرد. آن‌گونه که در منابع آمده است، در طول سال‌های قحطی ۸ تا ۱۰ میلیون نفر از جمعیت ایران قربانی سیاست‌های استعماری انگلستان گردیدند.
چراکه اینان به‌رغم اعلا‌م بی‌طرفی ایران در جنگ اول بین‌الملل به خاطر منافع خودشان نقض بی‌طرفی کردند و از سویی دیگر با آشکار شدن نخستین نشانه‌های قحطی و خشک‌سالی و کمبود ارزاق به‌سرعت اقدام به خرید مواد غذایی در مناطق تحت اشغال خود و ذخیره‌سازی آن‌ها کردند، به‌نحوی‌که در غرب و شمال غرب، روس لگام‌گسیخته از انقلا‌ب اکتبر، اقدام به خرید و احتکار و حتی در زنجان به مهر و موم‌کردن انبار غلا‌ت پرداختند.
قحطی بزرگ زمانی اتفاق افتاد که سراسر ایران در اشغال نظامی انگلیسی‌ها بود. درست درزمانی که مردم ایران به دلیل قحطی نابود می‌شدند ارتش بریتانیا مشغول خرید مقادیر عظیمی غله و مواد غذایی از بازار ایران بود و با این کار خود هم افزایش قیمت را سبب شد و هم مردم ایران را از این مواد محروم می‌کرد. مهم‌تر اینکه انگلیسی‌ها حتی مانع واردات مواد غذایی از هند و بین‌النهرین به ایران می‌شدند و درحالی‌که در این دو منطقه وفور غله وجود داشت در میانه آن‌ها ایران از کمبود شدید این مواد در رنج بود. علا‌وه بر این در زمان چنین قحطی عظیمی بریتانیا از پرداخت پول درآمدهای نفتی به ایران خودداری کرد.
اما در این میان سیاستمدارانی مانند محمدعلی فروغی وجود داشتند که اجرای سیاست‌های انگلیس را تسهیل می‌کردند. یکی از مهم‌ترین اقدامات فروغی، لغو قانون محدودیت صادرات و واردات غله و مواد غذایی بود که به انگلیسی‌ها اجازه می‌داد هرچه قدر که بخواهند از بازار ایران غله بخرند و با خود ببرند. او علی‌رغم زدوخورد در مجلس، توانست این قانون را لغو کند و فاجعه قحطی در کشور اتفاق بیفتد. مشاهده نظرات

هم رسانی

چگونه می‌توانید این مطلب را به دیگران برسانید؟

بالا

مهمترین خبرها

بی‌بی‌سی به بهانه حفاظت از محیط زیست، فضاسازی‌های خود علیه محرم و عزاداری‌های این ماه در ایران را دنبال کرده است.

4 روز قبل